Noorderzijlvest

  • Laatst bijgewerkt: 28-01-2026
  • Laatste modelversie: 2026.6.0

Systeembeschrijving

Systeembeschrijving Noorderzijlvest

Inlaat Gaarkeuken

  • Bij Gaarkeuken kan maximaal 24 m³/s uit de Friese boezem worden ingelaten op de Electraboezem van Noorderzijlvest.
  • Een deel daarvan (tot 20 m³/s) kan via gemaal Dorkwerd worden opgepompt richting waterschap Hunze en Aa’s.
  • Water dat op de Electraboezem nodig is, wordt via de sluis bij Gaarkeuken ingelaten; overschot wordt afgevoerd richting het Lauwersmeer.
  • Praktisch geldt een globale verdeling van 1/5 naar de Electraboezem en 4/5 via Dorkwerd naar Hunze en Aa’s (Eemskanaalboezem).

Electraboezem

Het witte gebied op de kaart wordt gevormd door de Electraboezem (van Starkenborghkanaal en Reitdiep). Afvoer uit de boezem vindt plaats via twee spui-/maalcomplexen — de gemalen H.D. Louwes en De Waterwolf — naar het Lauwersmeer. Het Lauwersmeer loost vervolgens via de Cleveringsluizen op de Waddenzee.

Peizerdiep

In afvoersituaties kan dit gebied vrij afstromen naar het Lauwersmeer via de Electraboezem.

In het zuidoosten wordt via een reeks kleinere inlaten — Jonkersbrug, Ter Aard, Huis ter Heide, Heideheimheem, Meerweg vanuit Hunze en Aa’s en Drents Overijsselse Delta water ingelaten.

Jonkersvaart

Dit gebied voert water af naar de Electraboezem via de uitlaat Leek en het Dwarsdiep.

De wateraanvoer wordt in hoofdzaak verzorgd door het aanvoergemaal bij Leek, aangevuld met enkele kleinere inlaten in het zuidoosten vanuit het Wetterskip. Via Leek wordt het water naar de Jonkersvaart geleid voor beregening, infiltratie en doorspoeling.

Noordpolder en Spijksterpompen

De noordelijke kustpolders lozen direct op de Waddenzee. Het gebied is globaal in twee ongeveer even grote delen te onderscheiden, elk met een hoofdgemaal (Noordpolderzijl en Spijksterpompen).

In droge periodes wordt water uit de Electraboezem (via boezemgemalen Stad en Lande en Schaphalsterzijl) met kleine poldergemalen naar de kustpolders opgemalen.

De Fivelingoboezem

Loost via gemaal De Drie Delfzijlen bij Delfzijl naar de Eems. Aanvoer is mogelijk vanuit het Damsterdiep, waarin water vanuit de Electraboezem wordt opgemalen bij de Oostersluis. Daarnaast is aanvoer in het noorden mogelijk via de Electraboezem en het gebied bij Spijksterpompen.

Marnerwaard

Marnerwaard loost water via Nieuw Robbengat op het Lauwersmeer, waar tevens water wordt ingelaten in droge perioden.

In droge perioden kan water worden aangevoerd via een aantal gemalen in het zuidoosten van het gebied, alsook in het noordwesten via het Lauwersmeer. Doorspoeling vindt plaats via de Herculesstuw.

Dongeradeel

Dongeradeel is het gebied ten westen van het Lauwersmeer en hoort bij Wetterskip Fryslân. Afvoer vindt plaats met gemaal Dongeradielen op het Lauwersmeer en via de sluis Dokkumer Nieuwezijlen onder vrij verval.

Capaciteiten

Per kunstwerk, gespecificeerd op naam, code (waterbeheerder), node_id (v.h. Ribasim model) zijn hieronder de functie (inlaat, doorlaat, uitlaat, uitlaat (doorspoeling))) en de capaciteiten onder aanvoer en afvoer condities opgegeven.

naam code node_id functie aanvoer [m3/s] afvoer [m3/s]
Abelstok KGM156 147 uitlaat 0 10
Allartsooginlaat INL201 698 inlaat 20 0
De Drie Delfzijlen KGM046 67 uitlaat 0 25
De Waterwolf KGM001 29 doorlaat 75 75
Dokkumer Nieuwezijlen 1755 uitlaat 0 0
Drie-Provinciëninlaat INL202 699 inlaat 20 0
Frieschepaleninlaat INL077 687 inlaat 20 0
Gaarkeukeninlaat 1741 inlaat 24 0
Gemaal Dokwerd 1753 inlaat 20 0
Gemaal de Dongeradielen 1748 uitlaat 0 0
H.D. Louwes KGM002 30 uitlaat 0 16.7
Heidenheeminlaat INL055 1743 inlaat 0.072 0
Herculesstuw KST0169 412 uitlaat (doorspoeling) 0.2 10.2
Huis ter Heide-inlaat INL114 1742 inlaat 0.105 0
Jonkersbruginlaat INL095 1739 inlaat 0.032 0
Leek KGM009 36 inlaat 1.17 0
Meerweg 1758 inlaat 0.021 0
Nieuwe Robbengat KGM016 42 uitlaat 0 4.33
Noordpolderzijl KGM014 40 uitlaat 0 4
Oostersluis KGM148 142 inlaat 2.5 0
R.J. Cleveringsluizen KSL011 724 uitlaat 0 668
Schaphalsterzijl KGM155_i 146 inlaat 2.5 0
Spijksterpompen KGM015 41 uitlaat (doorspoeling) 0.4 12.9
Stad en Lande KGM003_i 32 inlaat 1.5 0
Ter Aardinlaat INL001 1751 inlaat 0.043 0

Bronnen

Voor het vervaardigen van bovenstaand model is het model met versie 2023.6.3 gebruikt welke is geleverd door Sweco. Deze bewerkt, geparameteriseerd en voorzien van sturing met deze workflow. Om de sturing goed in het model te zetten is tevens gebruik gemaakt van: