Stichtse Rijnlanden

  • Laatst bijgewerkt: 28-01-2026
  • Laatste modelversie: 2026.6.0

Systeembeschrijving

Systeembeschrijving Stichtse Rijnlanden

Hieronder zijn de gebieden beschreven uit het bovenstaande figuur.

Stadsgebied Utrecht en Utrecht-Noord

Afvoer:

  • Via spuisluis Oog in Al naar het ARK (hoofdroute).
  • Via het Weerdsluiscomplex en het Westriool naar de Utrechtse Vecht.
  • Via het sifon onder het ARK naar het Merwedekanaal, met afvoer onder vrij verval.

Aanvoer:

  • Vanuit de Kromme Rijn via de inlaat bij Wijk bij Duurstede en gemaal bij Caspargauw.
  • Rechtstreeks vanuit het ARK via het Noordergemaal.
  • Vanuit het Merwedekanaal via het sifon onder het ARK, met aanvoer via inlaat Vreeswijk. Wateraanvoer onder vrij verval via de Doorslag is onder normale omstandigheden niet mogelijk vanwege te weinig verval. Doorslag Sluis staat wel permanent open.

Utrechtse Heuvelrug / Kromme Rijn

De wetering aan de voet van de Utrechtse Heuvelrug voert af op de Kromme Rijn. Vanwege de helling in dit gebied is er beperkt aanvoer mogelijk vanuit de Kromme Rijn.

Kromme Rijn / Amsterdam-Rijnkanaal (ARK)

Dit gebied voert af op het Amsterdam-Rijnkanaal, de Kromme Rijn en de stadswatereren Utrecht deels onder vrij verval en deels via bemalingen (niet opgenomen in bovenstaande figuur)

Aanvoer vindt hoofdzakelijk plaats vanuit de Kromme Rijn via de inlaat bij Wijk bij Duurstede. Aanvullend wordt water aangevoerd via Caspargauw en de Caspargauwse wetering. In natte perioden wordt bij Amelisweerd gestuurd op een maximale afvoer van 10 m³/s. Water wordt als volgt gestuurd:

  • Bij overschrijding gaat stuw Werkhoven omhoog en wordt stuw Cothen gestreken.
  • Afvoer vindt dan bovenstrooms van Werkhoven plaats via de Caspargauw en benedenstrooms via Utrecht.

Amsterdam-Rijnkanaal (ARK) / Lek

Dit gebied voert af naar het ARK, deels door bemaling en deels onder vrij verval. Aanvoer vindt plaats vanuit het ARK, voornamelijk met gemalen en in mindere mate onder vrij verval.

Leidsche – Oude Rijn

Afvoer:

  • Onder normale omstandigheden loost de Leidsche Rijn op het ARK en de Oude Rijn via de schutsluis bij Bodegraven. De Haanwijkersluis is gesloten.
  • Overtollig water uit de polders wordt met poldergemalen uitgeslagen op de Oude Rijn, de Leidsche Rijn en het ARK.
  • In het noordwesten lozen polders via meerdere gemalen op de boezem van Amstel, Gooi en Vecht.

Wateraanvoer:

  • Via de Leidsche Rijn en de Oude Rijn.
  • In het Noorden via het boezemsysteem van Amstel, Gooi en Vecht.

Bijzondere sturing (KWA) – Leidsche Rijn en Oude Rijn

In extreem droge perioden treedt de Kleinschalige Wateraanvoerroute (KWA) in werking:

  • De Groenwoudsedijksluis bij gemaal De Aanvoerder wordt gesloten.
  • Gemaal De Aanvoerder pompt water vanuit het ARK in de Leidsche Rijn en zet het peil aan de oostzijde op (0,20 m +NAP).
  • De Haanwijkersluis tussen de Leidsche Rijn en de Oude Rijn wordt geopend; water stroomt richting de schutsluis bij Bodegraven.
  • Het systeem wordt aanvullend gevoed vanuit de Lek (bij De Koekoek) en het ARK (via het Noordergemaal). Vanuit de Lek stroomt water via gebied de Lopikerwaard, via inlaat Hekendorp, naar de Enkele Wiericke en de Oude Rijn. Vanuit het Noordergemaal stroomt water via de via de Doorslag eveneens richting Hekendorp.

Hollandsche IJssel

Het meeste water uit dit gebied wordt afgevoerd via de Leidsche Rijn naar het ARK en de Oude Rijn richting Bodegraven. Een klein deel, in het oosten van het gebied, wordt afgevoerd via de gekanaliseerde Hollandse IJssel (Doorslag sluis) en de Hollandse IJssel naar Gouda

Wateraanvoer: De Hollandsche IJssel wordt aangevoerd via:

  • Via inlaat Vreeswijk, via het Merwedekanaal en de Doorslag.
  • Via de stadswateren van Utrecht, via het sifon onder het ARK.
  • Via het Noordergemaal (alleen in KWA-situaties), waarbij water uit het ARK via het sifon onder het ARK en de Doorslag wordt aangevoerd.

Wateraanvoer naar polders gaat grotendeels via de Hollandsche IJssel en de Leidsche–Oude Rijn

Lopikerwaard

Overtollig water uit de polder wordt afgevoerd op de Hollandsche IJssel en de Lek via vier gemalen: De Keulevaart, De Koekoek, De Pleyt en De Hoekse Molen.

Wateraanvoer:

  • Grotendeels vanuit de Lek via inlaat De Koekoek.
  • Aanvullend vanuit de Hollandsche IJssel via de Doorslag

Capaciteiten

Per kunstwerk, gespecificeerd op naam, code (waterbeheerder), node_id (v.h. Ribasim model) zijn hieronder de functie (inlaat, doorlaat, uitlaat, uitlaat (doorspoeling))) en de capaciteiten onder aanvoer en afvoer condities opgegeven.

naam code node_id functie aanvoer [m3/s] afvoer [m3/s]
Aanvoerder, De G4031 542 inlaat 30 0
Bodegraven Sluis SL0005 755 uitlaat 0 30
Caspargauw G3003 601 inlaat 30 0
Cothen Stuw ST3001 777 doorlaat 30 30
Doorslag sluis SL0030 754 inlaat 30 0
Haanwijkersluis SL0003 742 inlaat 30 0
Inlaat Hekendorp I6098 141 inlaat 30 0
Inlaat Vreeswijk I6119 252 inlaat 30 0
Inlaat wijk bij duurstede AF0093 481 inlaat 30 0
Keulevaart, De G3025 623 uitlaat 0 30
Koekoek, De G5002 541 uitlaat 0 30
Noordergemaal G6007 536 inlaat 30 0
Oog in Al spuisluis I1580 168 uitlaat 0 30
Sifon onder Ark SY0070 468 inlaat 30 0
Waaiersluis Gouda G8000 567 uitlaat 0 30
Weerdsluis SL0009 757 uitlaat 0 30
Werkhoven stuw ST2028 919 doorlaat 30 30
Zuidersluis SL0016 758 uitlaat 0 30

Bronnen

Voor het vervaardigen van bovenstaand model is het model met versie 2023.6.3 gebruikt welke is geleverd door Sweco. Deze bewerkt, geparameteriseerd en voorzien van sturing met deze workflow. Om de sturing goed in het model te zetten is tevens gebruik gemaakt van Kunstwerken hoofdsysteem HDSR - Bespreking Ribasim HDSR (Sweco) en: